Zawieszenie pozarolniczej działalności gospodarczej w związku z opieką nad dzieckiem jest równoważne z utratą dochodu. Zmiany w ustawie o świadczeniach rodzinnych wchodzą w życie od 1 września 2013 r.

27 sierpnia 2013 r. opublikowana została ustawa z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 983). Ustawa zawiera zmiany zasad w zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym w okresie przerwy w aktywności zawodowej, w związku z wychowywaniem dziecka. Zmieniono także m.in. przepisy w ustawie o świadczeniach rodzinnych w zakresie utraty dochodu w związku z zaprzestaniem wykonywania pozarolniczej działalności, dopisując, że za utratę dochodu należy rozumieć też utratę dochodu spowodowaną zarówno wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej, jak i jej zawieszeniem w związku z opieką nad dzieckiem (zmiana w art. 3 pkt 23 lit. f ustawy o świadczeniach rodzinnych). Analogicznie zmieniono przepisy dotyczące uzyskania dochodu (zmiana w art. 3 pkt 24 lit. f).

Pobierz treść ustawy o świadczeniach rodzinnych - plik PDF 703KB

O nowelizacji

Nowelizacja rozszerza krąg osób, za które z budżetu państwa, za pośrednictwem ZUS, będą opłacane składki w związku ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem. Osoby nieubezpieczone, przedsiębiorcy i rolnicy zyskają analogiczne uprawnienia, jak pracownicy korzystający z urlopów wychowawczych, gdyż składki za osoby zajmujące się dziećmi będą opłacane z budżetu państwa. Dla osób mających co najmniej sześciomiesięczny staż ubezpieczeniowy bezpośrednio przed skorzystaniem z możliwości ubezpieczenia w związku z opieką nad dzieckiem - będzie to 60 proc. prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Dla osób bez stażu ubezpieczeniowego, bezrobotnych oraz ze stażem krótszym niż półroczny - będzie to 75 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Zgodnie z aktualnie istniejącymi regulacjami, co do zasady tylko pracownik miał prawo do podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym w okresie przerwy w wykonywaniu zatrudnienia, w związku ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem. W  myśl przepisu art. 186 Kodeksu pracy, pracownik zatrudniony co najmniej 6  miesięcy ma prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 4 roku życia. Pracownik – dodatkowo – może skorzystać z urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia, jeżeli z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, dziecko wymaga osobistej opieki pracownika. Urlopu wychowawczego udziela się na wniosek pracownika i aktualnie może być on wykorzystany najwyżej w 4 częściach.

 Odnosząc się do innych ubezpieczonych, zarówno osoby prowadzące działalność gospodarczą na własny rachunek, jak i zleceniobiorcy nie mogą w obecnym stanie prawnym korzystać z urlopu wychowawczego, gdyż jest to prawo przysługujące jedynie pracownikom, tj. osobom zatrudnionym w ramach stosunku pracy. W przypadku konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem, osoba prowadząca działalność gospodarczą może skorzystać z możliwości jej zawieszenia. Od dnia 20 września 2008 r., zgodnie z art. 14a ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, przedsiębiorca niezatrudniający pracowników może zawiesić wykonywanie działalności gospodarczej na okres od 30 dni do 24 miesięcy. Jednakże w okresie zawieszenia prowadzenia działalności gospodarczej, zgodnie z art. 13 ustawy o s.u.s., osoba prowadząca działalność gospodarczą nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.

W przypadku osób, które mają co najmniej półroczny staż ubezpieczeniowy bezpośrednio przed okresem sprawowania opieki nad dzieckiem, nowelizacja ustawy przewiduje, że budżet państwa będzie finansował składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i zdrowotne. Natomiast w przypadku osób dotychczas nieubezpieczonych, bądź których staż ubezpieczeniowy bezpośrednio przed zaistnieniem faktu sprawowania opieki nad dzieckiem jest krótszy niż 6 miesięcy, ustawa przewiduje, że budżet państwa będzie finansował składki na ubezpieczenia emerytalne.

W ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej wprowadzono jednocześnie przepis (patrz art. 4 omawianej ustawy) dotyczący możliwości zawieszenia prowadzenia pozarolniczej działalności przez przedsiębiorcę niezatrudniającego pracowników, na okres do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 4 roku życia, a w przypadku dziecka, które z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wymaga osobistej opieki osoby prowadzącej działalność, przez okres do 6 lat nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia. Wskazano, że podobnie jak w przypadku pracowników – może korzystać z tego uprawnienia w częściach oraz że uprawnienie to przysługuje odrębnie na każde dziecko. Przyjęto, że w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą będą to cztery części. W konsekwencji wprowadzono także odpowiednią zmianę do ustawy o świadczeniach rodzinnych, traktując zawieszenie jako utratę dochodu.