Sejm za ratyfikacją Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych

Sejm uchwalił 15 czerwca 2012 r. ustawę wyrażająca zgodę na ratyfikację przez prezydenta Bronisława Komorowskiego Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych. W dokumencie podkreśla się znaczenie, jakie mają dla niepełnosprawnych samodzielność i niezależność.

 

Za ratyfikacją konwencji opowiedzieli się jednogłośnie wszyscy posłowie.
Konwencja jest pierwszym międzynarodowym aktem prawnym całościowo ujmującym prawa osób niepełnosprawnych. Została przyjęta w grudniu 2006 r. na sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ i weszła w życie 3 maja 2008 r. Do połowy marca 2012 r. podpisały ją 153 państwa, a jej stronami jest 112 krajów. Polska podpisała konwencję w marcu 2007 r.
W Polsce jest ok. 5,5 mln niepełnosprawnych. Najczęstszą przyczyną niepełnosprawności są schorzenia układu krążenia, narządów ruchu i neurologiczne.

Konwencja zawiera przepisy zakazujące dyskryminowania niepełnosprawnych, a także nakazujące: tworzenie warunków do korzystania przez nich z praw na równi z innymi osobami oraz wprowadzenie rozwiązań specjalnie do nich adresowanych. Dokument podkreśla znaczenie, jakie mają dla niepełnosprawnych samodzielność i niezależność. Zwraca uwagę na potrzebę ich udziału w procesach decyzyjnych, a także znaczenie dostępności np. do opieki zdrowotnej, edukacji, informacji i komunikacji.
Zgodnie z konwencją pojęcie "osoby niepełnosprawnej" obejmuje osoby, które - oprócz długotrwale naruszonej sprawności fizycznej, umysłowej, intelektualnej lub w zakresie zmysłów - mają także problemy z pokonywaniem różnych barier, wynikające np. z postaw innych ludzi i środowiska.

Polska ratyfikuje dokument z zastrzeżeniami - mają one dotyczyć kwestii związanych z przerywaniem ciąży i zawieraniem małżeństw przez osoby z niepełnosprawnością intelektualną. W zastrzeżeniach będą wskazane m.in. te zapisy konwencji, które w ocenie Polski nie powinny być interpretowane jako przyznające jednostce prawa do aborcji czy jako nakaz dla państw-stron, żeby zapewnić dostęp do takiego prawa "z wyjątkami określonymi w prawie krajowym".

Konwencja stanowi bowiem, że państwa-strony podejmą środki w celu likwidacji dyskryminacji osób niepełnosprawnych we wszystkich sprawach dotyczących małżeństwa, rodziny, rodzicielstwa i związków, w taki sposób, aby zapewnić m.in. "uznanie prawa osób niepełnosprawnych do podejmowania swobodnych i odpowiedzialnych decyzji o liczbie dzieci i czasie urodzenia dzieci oraz do dostępu do dostosowanych do wieku edukacji i informacji dotyczących prokreacji i planowania rodziny, a także środków niezbędnych do korzystania z tych praw".

Polska złoży też oświadczenie interpretacyjne, w którym wskaże, że kraj interpretuje zapisy konwencji w sposób zezwalający na stosowanie ubezwłasnowolnienia w okolicznościach i sposób określony w prawie krajowym. Chodzi o sytuacje, gdy wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego lub innego rodzaju zaburzeń psychicznych osoba nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem.

Planowane są jednak zmiany prawa mające dostosować polskie przepisy o ubezwłasnowolnieniu i zawieraniu małżeństw do zapisów konwencji. Nowelizacje w tym zakresie planowane są na rok 2014 lub 2015.(PAP)