Ustawa o ochronie informacji niejawnych

NOWA USTAWA O OCHRONIE INFORMACJI NIEJAWNYCH

Od 2 stycznia 2011 roku obowiązuje nowa ustawa o ochronie informacji niejawnych. Nowa ustawa zmienia m.in. zasady prowadzenia postępowań sprawdzających wobec osób, które mają być dopuszczone do informacji niejawnych. Takiego postępowania nie będą przechodzić ci, którzy będą pracować z informacjami o klauzuli "zastrzeżone". Klauzula „zastrzeżone – po wypełnieniu” występuje w aktach wykonawczych do ustaw o pomocy społecznej i o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Od dnia 2 stycznia 2011 roku obowiązuje ustawa z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. Nr 182, poz. 1228, data publikacji 1 października 2010 r.). Nowa ustawa zmieniła m.in. definicję pojęcia "informacje niejawne" oraz zakres informacji objętych poszczególnymi klauzulami - "ściśle tajne", "tajne", "poufne" i "zastrzeżone". Nowe prawo znosi też pojęcia tajemnicy państwowej i służbowej używane w Polsce od 1949 roku i rozbudowanych wykazów informacji niejawnych – na rzecz nowych definicji klauzul (tajemnic). Ochronie podlegać mają tylko takie informacje, których ujawnienie przyniosłoby szkody interesom państwa, a tajemnice dotyczące obywateli, firm zostawiono poszczególnym ustawom branżowym. Odejście od podziału sprawiło również, że ustawa na nowo definiuje pojęcie informacji niejawnych. Tym mianem określa informacje, "których nieuprawnione ujawnienie spowodowałoby lub mogłoby spowodować szkody dla Rzeczypospolitej Polskiej albo byłoby z punktu widzenia jej interesów niekorzystne". Likwidacja tajemnicy służbowej sprawi, że z zakresu ochrony przewidzianej dla informacji niejawnych zostały wyjęte tajemnice, takie jak: adwokacka, lekarska, dziennikarska, danych osobowych i wiele innych. Według poprzedniej ustawy o ochronie informacji niejawnych pochodzącej z 1999 r. wszystkie tego typu tajemnice obywateli mieściły się w zakresie tajemnicy służbowej.

Nowa ustawa z 2010 r. nie będzie już w tę sferę ingerować, tego typu tajemnice będą chronione wyłącznie na podstawie ustaw szczególnych (np. w przypadku tajemnicy adwokackiej jest to ustawa Prawo o adwokaturze). Ustawa zachowuje cztery dotychczas obowiązujące klauzule - "ściśle tajne" i "tajne" (pod rządami poprzedniej ustawy przewidziane dla tajemnicy państwowej) oraz "poufne" i "zastrzeżone" (dotychczas związane z tajemnicą służbową). Zmieniły się jednak definicje klauzul.

Największa zmiana dotyczy klauzul „poufne” lub „zastrzeżone”, które odniesiono jedynie do szkód dla państwa.

Nowa ustawa zmienia zasady prowadzenia postępowań sprawdzających wobec osób, które mają być dopuszczone do informacji niejawnych. Takiego postępowania nie będą przechodzić ci, którzy będą pracować z informacjami o klauzuli "zastrzeżone". By mieć do nich dostęp wystarczy zgoda kierownika danej instytucji oraz odbycie stosownego przeszkolenia.

Odpowiednie przepisy mają następujące brzmienie:

„(...) Art. 21 ust. 4. Dopuszczenie do pracy lub pełnienia służby na stanowiskach albo zlecenie prac, związanych z dostępem danej osoby do informacji niejawnych o klauzuli "zastrzeżone" może nastąpić po:

  1. pisemnym upoważnieniu przez kierownika jednostki organizacyjnej, jeżeli nie posiada ona poświadczenia bezpieczeństwa;
  2. odbyciu szkolenia w zakresie ochrony informacji niejawnych.”

„(...) Art. 19. 1. Szkolenie w zakresie ochrony informacji niejawnych przeprowadza się w celu zapoznania z:

  1. przepisami dotyczącymi ochrony informacji niejawnych oraz odpowiedzialności karnej, dyscyplinarnej i służbowej za ich naruszenie, w szczególności za nieuprawnione ujawnienie informacji niejawnych;
  2. zasadami ochrony informacji niejawnych w zakresie niezbędnym do wykonywania pracy lub pełnienia służby, z uwzględnieniem zasad zarządzania ryzykiem bezpieczeństwa informacji niejawnych, w szczególności szacowania ryzyka;
  3. sposobami ochrony informacji niejawnych oraz postępowania w sytuacjach zagrożenia dla takich informacji lub w przypadku ich ujawnienia.”

Szkolenie dla tych osób organizuje pełnomocnik ochrony i kończy się ono wydaniem zaświadczenia. Odbierając zaświadczenie, osoba przeszkolona składa pisemne oświadczenie o zapoznaniu się z przepisami o ochronie informacji niejawnych.

W poprzedniej ustawie z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 196, poz. 1631, z późn. zm.) dostęp do informacji o klauzuli „zastrzeżone” wymagał przeprowadzenie postępowania sprawdzającego zwykłego i wydanie poświadczenia bezpieczeństwa (art. 36).

Klauzula „zastrzeżone – po wypełnieniu” występuje:

w akcie wykonawczym do ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie wzoru kwestionariusza wywiadu alimentacyjnego oraz wzoru oświadczenia majątkowego dłużnika alimentacyjnego (Dz.U. Nr 78, poz. 469), gdzie kwestionariusz i oświadczenie otrzymały klauzulę „Zastrzeżone – po wypełnieniu”, oraz w rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z 19 kwietnia 2005  r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 77, poz. 672, zm. Dz. U. z 2008 r. Nr 208, poz. 1311), gdzie załącznik nr 12 Oświadczenie o stanie majątkowym również posiada klauzulę „Zastrzeżone – po wypełnieniu”.

 

UWAGA:

W obowiązującym od dnia 23 lutego 2011 r. oświadczeniu o stanie majątkowym, stanowiącym załącznik nr 3 do  rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. Nr 27, poz. 138) nie ma już klauzuli „Zastrzeżone – po wypełnieniu”.